Zuhal KİLER
Bir Mendil, Bir Harçlık, Bir Hatıra
Bayram denince aklıma hep yeni alınan ayakkabılarımız, elbiselerimiz ve kapı kapı dolaşıp doyamadığımız şekerler gelir.
Arefe günü temizlik yetişsin, baklava börek hazır olsun diye koşturan canım annem… Buram buram kolonya çeşitlerini alıp deneyen rahmetli babam… Aslında bayram dediğimiz şey onlardı.
Bir de adıyla müsemma Esma yengem…
Birçok eve gider, birçok kapıdan içeri girerdik ama amcamın eşi Esma yengeme gitmek bambaşkaydı. Bence bayramı gerçekten bayram yapan andı orası. Yengem, Ağrı gibi erkekliğin çok önemsendiği bir kültürde dört erkek evlat yetiştirmişti. O yıllarda ev işleri kız çocuklarına yakıştırılırken, yengemin oğulları annelerine destek olurdu. O zamanlar bunu anlamakta zorlanırdım ama yıllar geçince fark ettim ki o, karanlıkta bir ışık yakmış; biz ise o ışığı o zaman görememişiz.
Evet, bayramda herkes çocuklara şeker verirdi ama rahmetli Esma yengem bize harçlık verirdi. Üstelik bunu da kendine has bir incelikle yapardı. Parayı ne elimize sıkıştırır ne de alelade verirdi. Yeni alınmış bembeyaz bir mendilin içine özenle katlar, bize öyle uzatırdı. Hem de bizi gerçekten özel hissettirerek…
Sanki bir şey vermenin bile bir nezaketi, bir adabı olması gerektiğini anlatır gibiydi.
Şimdi dönüp bakıyorum da… Vermek de almak da kabalaşmış. Nezaket kuralları neredeyse yok olmuş. Hatta IBAN’dan gönderilen paralarla bu kabalık daha da belirgin hâle gelmiş.
Oysa bayram dediğin, sadece verilenle değil; nasıl verildiğiyle, hissettirdiğiyle anlam kazanır. Belki de eksilen şey paranın kendisi değil… O mendilin içindeki incelik, o anın kıymeti ve insanın insana verdiği değerdir.
Değerli yengem, yattığın yer cennet mekân olsun.
Anahtar Kelimeler: Zuhal Kiler kimdir, bayram anıları ne anlatır, eski bayramlar nasıldı, bayram harçlığı geleneği nedir, mendil içinde para verme nedir, bayram kültürü neden değişti, bayramda nezaket neden önemli, eski ve yeni bayram farkı nedir
