Bugün, 21 Şubat 2026 Cumartesi
Günümüz insanı, bilgi bombardımanı ve bitmek bilmeyen yetişme telaşı içinde anı ıskalamakta, kendi iç dünyasına yabancılaşmaktadır. Bu ontolojik boşluk, beraberinde anksiyete, tükenmişlik ve aidiyet kaybı gibi modern zaman hastalıklarını getirmektedir. Ramazan ayı, tam da bu noktada devreye giren, bireyi dijital ve maddesel gürültüden arındıran bütüncül bir ruhsal restorasyon sürecidir. Bu süreç, sadece dini bir vecibe değil, aynı zamanda bir ruhsal check-up ve fabrika ayarlarına dönüş operasyonudur.
Oruç, psikolojik düzlemde bir mahrumiyet değil, bir irade tahkimatıdır. Öz-denetim mekanizmalarının geliştirilmesinin bireyin uzun vadeli mutluluk ve başarı grafiklerini doğrudan etkilediği bilinmektedir. Oruç tutan birey, en temel biyolojik ihtiyacı olan beslenmeyi iradi olarak erteleyerek, beynindeki ödül mekanizmasını terbiye eder. Orucun bu yönünü irade kaslarını güçlendirmek olarak nitelendiririm. Gün boyu süren bu disiplin, kişiye dürtülerimin kölesi değil, kararlarımın efendisiyim bilincini aşılar. Bu farkındalık, özellikle bağımlılıklarla mücadele eden veya öfke kontrol sorunu yaşayan bireyler için doğal bir terapi yöntemi sunar. Hayır diyebilme becerisi, oruç aracılığıyla somutlaşarak bireyin sosyal hayatındaki sınır çizme kabiliyetini artırır.
Eğitim bilimleri açısından bakıldığında, Ramazan ayı bir değerler eğitimi mektebidir. Çocuklar; sabır, şükür ve paylaşım gibi soyut kavramları bu ayda somut deneyimler üzerinden öğrenirler. Model olma prensibi, Ramazan’da en verimli halini alır. Ebeveynin açlığa karşı gösterdiği sükunet ve iftar sofrasındaki nezaket, çocuğun karakter inşasında silinmez izler bırakır. Sahur vakti, aile içi iletişimin en saf halidir. Modern hayatta aile üyelerinin farklı saatlerde uyanıp dağıldığı atomize aile yapısına karşın sahur; ortak bir amaç için, ortak bir saatte toplanılan nadir bir zaman dilimidir. Sahurun pedagojik işlevini güvenli bağlanma ile ilişkilendiririm. Çocuk için anne ve babasıyla aynı sofrada, dünyanın en sessiz vaktinde buluşmak, aidiyet duygusunu perçinleyen manevi bir çapadır.
Ramazan’ın sosyolojik faydaları, bireysel ibadetin toplumsal bir harekete dönüştüğü Teravih namazlarında zirveye ulaşır. Teravih, sosyal statülerin kapıda bırakıldığı, zenginin ve fakirin aynı safta omuz omuza verdiği bir sosyal eşitleme zeminidir. Bu durum, toplumsal kutuplaşmanın panzehiri olan toplumsal kenetlenmeyi sağlar. Teravih namazlarını ve ardından yapılan cami önü sohbetlerini grup terapisine benzetirim. İnsanların benzer amaçlarla bir araya gelmesi, toplumsal izolasyonu kırarak bireyin yalnızlık hissini azaltır. Bu süreç, sosyal sermayenin güçlenmesine ve toplumsal güven endeksinin yükselmesine hizmet eder. Yardımlaşmanın kurumsallaşmış hali olan zekat ve fitre ise, sosyo-ekonomik adaleti manevi bir motivasyonla tesis eder.
Ramazan Bayramı, otuz günlük bir nefis terbiyesinin ardından gelen psikolojik ödül evresidir. Bayramlaşma geleneği, toplumsal barışın en güçlü enstrümanıdır. Küskünlerin barışması ve büyüklerin ziyaret edilmesi gibi ritüeller, aile ağacının köklerini sağlamlaştırır. Bayramlar, ruhsal yaraların sarıldığı, toplumsal travmaların sevgiyle onarıldığı vuslat günleridir. Bu dönemde hissedilen milli birlik duygusu, tarihsel bir sürekliliğin parçası olma bilincini diri tutar.
Sonuç olarak Ramazan; psikolojinin öz-denetim, pedagojinin model olma, sosyolojinin toplumsal dayanışma ve maneviyatın arınma kavramlarını tek bir potada eriten mucizevi bir sistemdir. Sosyolojik vizyonumla bakıldığında, bu ayı doğru değerlendirmek; sadece aç kalmak değil, ruhu, zihni ve sosyal ilişkileri güncellemek anlamına gelir. Bireysel huzurdan toplumsal barışa giden yol, Ramazan’ın bu disiplinlerarası disiplininden geçmektedir.
Yazar: Prof. Dr. Ekrem Çulfa
Anahtar Kelimeler: Ramazan ayı ruhsal restorasyon sağlar mı, Ekrem Çulfa kimdir, oruç tutmak iradeyi nasıl güçlendirir, sahurun aile bağlarına etkisi nedir, teravih namazının sosyolojik faydaları nelerdir, bayramın psikolojik etkileri nelerdir, modern çağda manevi arınma nasıl olur, öz denetim mekanizması nasıl gelişir, toplumsal dayanışma nasıl artırılır, değerler eğitimi nasıl verilir,
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.
