Facebook Twitter Linked-in Whatsapp

Değerli okurlarım, adli genetiğin önemli konularından biri de kimlik tespitidir. Her canlının hücrelerinin çekirdeğinde yer alan DNA (deoksiribonukleik asit) kişiye özel bilgiler içerir. Esasen DNA’nın % 99’u her insanda aynıdır. Ancak % 1’lik kısım iki kişiyi birbirinden ayırt etmemiz için gerekli bilgiyi barındırmaktadır. Konuyu daha somut bir şekilde anlatabilmek için bir örnek üzerinden gitmek istiyorum. DNA’nın % 1’lik kısmı içinde üç bölgeyi incelediğimizi düşününüz. Bu bölgeleri A, B ve C olarak isimlendirelim. DNA’nın A bölgesi toplumun genelinde 5, B bölgesi 3 ve C bölgesi 2 farklı şekilde görülsün. On kişiden oluşan bir toplumda bu bölgelerin dağılımı da şu şekilde olsun. ToplumdaA1 taşıyan 1 kişi, A2 taşıyan 3 kişi, A3 taşıyan 1 kişi, A4 taşıyan 3 ve A5 taşıyan 2 kişibulunsun. Bu toplumda B bölgesini çalışalım B1 taşıyan 4, B2 taşıyan 3 kişi, B3 taşıyan 3 kişi bulunsun. C bölgesini toplumda incelediğimizde ise C1 taşıyan 4, C2 taşıyan 6 kişi olsun.Her insan biri annesinden diğeri babasından gelmek üzere her bölgede görülen farklı şekillerdeniki tanesini hücrelerinin çekirdeğinde bulundurur. Bu on kişinin bulunduğu bir evde kasadan yüklüce para çalındığını varsayalım. Polis olay yerinde inceleme yapmış ve kasanın üzerinde bir kan lekesi bulmuş olsun.Bu kan lekesinden yola çıkarak kimin hırsız olduğunu bulmaya çalışalım. Bu üç DNA bölgesi olay yerinde bulunan kanda çalışılsın. Kanın DNA’sında A bölgesinde A1-A2, B bölgesinde B2-B3 ve C bölgesinde C1-C1 bulunduğu belirlenmiş olsun. Bu kan sonucunu evde bulunan 10 kişinin DNA’sı ile karşılaştırdığımızda yanız A bölgesinde A3, A4 ve A5 taşıyan 5 kişiyi elemiş oluruz. Artık şüpheli sayımız 5 kişiye inmiştir. Bu 5 kişiden B1 taşıyan 2 kişi olsun. Şüpheli sayımız 3’e inmiş olur. 3 kinin 2 kişisi de C2 taşısın. Artık şüpheli sayımız 1 kişidir. Bu kişinin hırsız olduğunu söyleyebilir miyiz? DNA’sında A1-A2, B2-B3 ve C1-C2 bulunduran başka biri daha olamaz mı? Bu kişi dışarıdan girip soygunu yapmış olabilir mi? Genel toplum içinde tesadüfenDNA sında A1-A2, B2-B3 ve C1-C2 bulundurma şansı nedir? Tüm bu soruların cevabı toplumun genelinin çalışılması ile verilebilmektedir. 

Adli bilimlerin bir alt bölümü olan adli genetik bilim dalı içinde, toplumda kimliklendirme amacıyla kullanılan DNA bölgeleri önceden çalışılarak o DNA bölgesinin toplumda kaç değişik şekilde ve her birinin kaç kişide görüldüğü belirlenir. A, B C olarak isimlendirdiğimiz DNA bölgelerine gen, her bölgede gördüğümüz farklı şekillerine genin alelleri ve alellerin toplumda kaç kişide görüldüğünü gösteren rakamsal sonuçlara gen sıklığı veya gen frekansı denir. Bu gen sıklıkları kullanılarak toplumda iki kişinin tesadüfen aynı genetik yapıyı taşıma olasılıkları hesaplanabilir. Eğer ayrım gücü yüksek yeterli sayıda gen bölgesi inceleyerek bu hesaplamayı yaparsak şüpheye yer bırakmayacak şekilde kişilerin genetik kimliklerini belirleyebiliriz. Bu gün tüm dünyada ve ülkemizde kimlik belirlenmesinde yukarıda anlatmaya çalıştığım yöntem kullanılmaktadır.

Suçun çok daha az işlendiği bir dünyada yaşamak dileğiyle…

Y. Doç. Dr. Havva Altunçul

Adli bilimler Doktoru

— KÖŞE YAZISI SONU —